KÜLTÜR MERKEZİ

           19. yüzyıl Osmanlı sivil mimarlığının anıtsal yapısı olan ve 1856 yılında kullanıma açılan Dolmabahçe Sarayı, bir Tanzimat sarayı olarak Osmanlı saray mimarlığının geleneksel kurgusunun ana hatlarını taşımaktadır. Dönem dönem eklenen yapılarla büyüyüp gelişen bir saray mimarlığı yerine, bir bütün olarak planlanıp yapılan Dolmabahçe Sarayı'nda, mimariden içindeki objelere kadar her türlü öğe, özel bir tasarımın ürünüdür. Dolmabahçe Sarayı, imparatorluğun yönetim merkezi olarak yönetimsel tüm birimleri içerdiği gibi, sultanın resmi ya da günlük yaşantısını sürdürebilmesi için bünyesinde oldukça kalabalık bir hizmetli grubunu da barındırıyordu.

    Topkapı Sarayı'ndan sonra Osmanlı İmparatorluğu'nun bu en büyük yönetim merkezinde, çalışanların besin gereksinimi karşılamak amacıyla sarayın Beşiktaş yönünde özgün adıyla Matbah-ı Amire olarak anılan bir de mutfak yapılmıştır. Arşiv belgeleri, bu mutfaklarda hazırlanan yemeklerden yalnız saray görevlilerin değil, Beşiktaş , Ortaköy ve Yıldız gibi saray çevresindeki semtlerde yaşayan halkın da faylandığını göstermektedir. Osmanlı saray mutfağı geleneğinin Topkapı Sarayı'ndan sonra günümüze gelebilen bu son örneği, Dolmabahçe Sarayı'nın tüm birimleriyle işlediği Sultan Abdülaziz döneminde, günde yaklaşık 5000 saray çalışanı ve çevre halkına hizmet veriyordu.

    Avluya bakan yuvarlak kemerli pencereleri ve kapılarıyla Matba-ı Amire tıpkı Topkapı Sarayı mutfaklarındaki gibi bir sistem ve mimarlık biçimine sahiptir. Toplam onbir ocak ve üzerlerinde yer alan kubbeleri, her kubbede birer buhar ve duman bacası, duvar çeşmeleri, su kuyuları ve birbirinden farklı yer döşemeleri bulunan bu yapı, Batılı biçimde yapılan Dolmabahçe Saray'nda geleneğin devam ettiği ilginç servis yapılarından biri olarak korumaya alınmıştır.

    Dolmabahçe Sarayı özgün yapılarını bütünleştirme çalışması içinde yer alan ve bu proje çerçevesinde saray bütününe katılan Matbah-ı Amire'nin kültür merkezi olarak projelendirme çalışmaları 1996 yılında tamamlanmıştır. Yapıya yeni işlev kazandırma aşamasında I. kısım olarak tanımlanan, ocakların bulunduğu ana mutfak hacminin restorasyonu ile, deniz yönündeki diğer mutfak yapısının onarım çalışmaları sonuçlandırılmış, yapının 2421 metrekarelik alanı Dolmabahçe Kültür Merkezi adıyla, kültürel etkinlikler için başvuran çeşitli kurumların kullanımına açılmıştır.